Hoogstamboomgaarden

Hoogstamboomgaarden zijn karakteristieke elementen van het landschap in de Oude IJsselstreek. Van oudsher lagen ze rondom boerderijen en erven, waar ze zorgden voor een rijke oogst aan fruit en noten. Tegenwoordig zijn deze boomgaarden niet alleen cultuurhistorisch waardevol, maar vormen ze ook een belangrijk leefgebied voor tal van planten en dieren.

De combinatie van oude fruit- en notenbomen met een kruidenrijke ondergroei maakt een hoogstamboomgaard tot een waardevolle plek voor de biodiversiteit. Vogels, insecten, kleine zoogdieren en talloze andere soorten vinden er voedsel, beschutting en nestgelegenheid.

Een waardevol leefgebied

Oude hoogstamfruitbomen ontwikkelen na verloop van tijd natuurlijke holtes. Deze zijn bijzonder aantrekkelijk voor vogels zoals de steenuil, gekraagde roodstaart en verschillende spechtensoorten. Vooral de steenuil is sterk verbonden met hoogstamboomgaarden.

Wanneer er nog geen geschikte nestholtes aanwezig zijn, kan een steenuilenkast uitkomst bieden. Zo ontstaat ook in jonge boomgaarden een geschikte broedgelegenheid voor deze karakteristieke soort.

Niet alleen de bomen zijn belangrijk. Ook de onderbegroeiing speelt een grote rol. Een kruidenrijke vegetatie trekt veel insecten aan, die weer dienen als voedsel voor vogels. Wanneer de boomgaard wordt begraasd, ontstaat bovendien een gevarieerde grasstructuur waarin muizen leven. Samen met de insecten die afkomen op mest van grazende dieren vormt dit een rijk gedekte tafel voor de steenuil en andere soorten.

Beheer van hoogstamboomgaarden

Goed beheer is essentieel om een hoogstamboomgaard gezond en vitaal te houden. Regelmatig snoeien zorgt voor sterke bomen, een goede vruchtontwikkeling en een langere levensduur.

Appel- en perenbomen worden bij voorkeur minimaal eens per twee jaar gesnoeid. Andere fruit- en notensoorten krijgen onderhouds- of vormsnoei wanneer dat nodig is. Snoeiwerkzaamheden vinden plaats tussen 15 juli en 15 maart, zodat flora en fauna zo min mogelijk worden verstoord.

Ook de onderbegroeiing verdient aandacht. Door gefaseerd te maaien of extensief te begrazen ontstaat een afwisselende vegetatie met zowel kort als langer gras. Hierdoor blijven voedsel en schuilgelegenheid beschikbaar voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Snoei- en maaisel worden afgevoerd, zodat de bodem niet verrijkt en de kruidenrijke vegetatie behouden blijft.

Bij beweiding is het belangrijk dat jonge en oude bomen voldoende worden beschermd tegen vraatschade en beschadiging door vee.

Beheer door VAL Oude IJssel

VAL Oude IJssel ondersteunt grondeigenaren bij het behoud en beheer van hoogstamboomgaarden. Wij kunnen het onderhoud, zoals snoeiwerkzaamheden en het beheer van de onderbegroeiing, professioneel uitvoeren. Daarnaast adviseren wij over de inrichting van de boomgaard, de aanplant van geschikte fruit- en notenrassen en voorzieningen voor soorten zoals de steenuil.

Samen zorgen we ervoor dat hoogstamboomgaarden behouden blijven als waardevolle landschapselementen waar natuur, cultuurhistorie en fruitteelt elkaar versterken. Zo dragen we bij aan een bio divers en aantrekkelijk landschap in de Oude IJsselstreek.